مشکلات سلامت زنان در سالمندی از دیدگاه بهداشت جهانی

سالمندی جمعیت یکی از مهم‌ترین چالش‌های بهداشت عمومی در قرن بیست‌ویکم است و زنان سهم قابل‌توجهی از جمعیت سالمندان جهان را تشکیل می‌دهند.

سازمان جهانی بهداشت پیش‌بینی می‌کند تعداد افراد ۶۰ سال و بالاتر از ۱.۱ میلیارد نفر در سال ۲۰۲۳ به حدود ۱.۴ میلیارد نفر در سال ۲۰۳۰ برسد.

زنان معمولاً طول عمر بیشتری نسبت به مردان دارند، اما سال‌های بیشتری از زندگی خود را با بیماری و ناتوانی سپری می‌کنند.

بیماری‌های قلبی‌عروقی از مهم‌ترین علل بیماری و مرگ‌ومیر در زنان سالمند محسوب می‌شوند.

فشارخون بالا، دیابت، چاقی و کم‌تحرکی از عوامل مهم خطر بیماری‌های مزمن در این گروه سنی هستند.

سرطان پستان و سایر سرطان‌ها نیز از مشکلات مهم سلامت زنان در سنین بالاتر به شمار می‌روند.

پوکی استخوان یکی از مهم‌ترین مشکلات اختصاصی زنان سالمند است و خطر آن پس از یائسگی افزایش می‌یابد.

شکستگی لگن و سایر شکستگی‌های ناشی از شکنندگی استخوان می‌توانند موجب ناتوانی، کاهش استقلال و افزایش نیاز به مراقبت شوند.

زمین‌خوردن نیز یکی از مشکلات مهم سالمندان است و زنان سالمند به‌ویژه در معرض آسیب‌ها و شکستگی‌های ناشی از سقوط قرار دارند.

بیماری‌های عضلانی ـ اسکلتی مانند آرتروز و کمردرد می‌توانند فعالیت روزمره و کیفیت زندگی زنان سالمند را کاهش دهند.

کاهش بینایی و شنوایی نیز از عوامل مؤثر بر وابستگی، انزوای اجتماعی و کاهش مشارکت اجتماعی هستند.

دمانس و اختلالات شناختی از دیگر چالش‌های مهم سلامت زنان سالمند محسوب می‌شوند.

زنان به دلیل طول عمر بیشتر، بخش قابل‌توجهی از جمعیت مبتلا به دمانس را تشکیل می‌دهند.

افسردگی، اضطراب، تنهایی و انزوای اجتماعی می‌توانند سلامت روان زنان سالمند را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهند.

یائسگی و پیامدهای پس از آن نیز بخشی مهم از مسیر سلامت زنان و سالمندی سالم محسوب می‌شود.

کاهش تراکم استخوان، علائم ادراری ـ تناسلی، اختلال خواب و تغییرات خلقی ممکن است پس از یائسگی اهمیت بیشتری پیدا کنند.

سوءتغذیه، کمبود پروتئین و برخی ریزمغذی‌ها نیز می‌توانند موجب ضعف جسمانی و کاهش توان عملکردی شوند.

مصرف هم‌زمان چند دارو در سالمندان می‌تواند خطر عوارض دارویی و تداخلات دارویی را افزایش دهد.

سالمندآزاری، غفلت و تبعیض سنی نیز از مسائل مهم اجتماعی و بهداشتی مرتبط با زنان سالمند هستند.

فقر، زندگی تنها، دسترسی محدود به خدمات درمانی و وابستگی اقتصادی می‌توانند نابرابری سلامت را تشدید کنند.

WHO بر ارائه خدمات بهداشتی یکپارچه، قابل‌دسترس و متناسب با نیازهای سالمندان تأکید دارد.

مراقبت اولیه، غربالگری عوامل خطر، فعالیت بدنی منظم و تغذیه مناسب از ارکان پیشگیری از ناتوانی در سالمندی هستند.

ایجاد محیط‌های دوستدار سالمند و افزایش دسترسی زنان سالمند به خدمات اجتماعی و بهداشتی باید در اولویت سیاست‌های سلامت قرار گیرد.

رویکرد جهانی سلامت زنان باید به جای تمرکز صرف بر بیماری، بر حفظ استقلال، توانایی عملکردی، کرامت و کیفیت زندگی آنان تأکید کند.

در مجموع، توجه به نیازهای جسمی، روانی و اجتماعی زنان سالمند می‌تواند نقش مهمی در دستیابی به سالمندی سالم و کاهش نابرابری‌های بهداشتی در جهان داشته باشد.