بیماری‌های خودایمنی؛ وقتی سیستم ایمنی به بدن حمله می‌کند

بیماری‌های خودایمنی از اختلالاتی هستند که در آن‌ها سیستم ایمنی بدن به‌اشتباه به سلول‌ها و بافت‌های سالم حمله می‌کند.
سیستم ایمنی در حالت طبیعی وظیفه دارد بدن را در برابر ویروس‌ها، باکتری‌ها و عوامل بیماری‌زا محافظت کند.
اما در بیماری‌های خودایمنی، این سیستم توانایی تشخیص صحیح برخی اجزای بدن را از دست می‌دهد.
این اختلال می‌تواند یک اندام مشخص یا چندین بخش بدن را به‌طور هم‌زمان درگیر کند.
بر اساس منابع مؤسسه ملی سلامت آمریکا (NIH)، بیش از ۸۰ نوع بیماری خودایمنی شناخته شده است.
از نمونه‌های شناخته‌شده این بیماری‌ها می‌توان به لوپوس، آرتریت روماتوئید، ام‌اس و دیابت نوع یک اشاره کرد.
در آرتریت روماتوئید، سیستم ایمنی به بافت‌های مفاصل حمله می‌کند و موجب التهاب، درد و خشکی آن‌ها می‌شود.
لوپوس نیز ممکن است پوست، مفاصل، کلیه‌ها، قلب و دیگر اندام‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
در دیابت نوع یک، سلول‌های تولیدکننده انسولین در لوزالمعده آسیب می‌بینند.
علائم بیماری‌های خودایمنی با توجه به نوع بیماری و اندام درگیر متفاوت هستند.
خستگی مداوم، درد مفاصل، تب، بثورات پوستی و التهاب از علائم احتمالی برخی از این بیماری‌ها هستند.
بااین‌حال، وجود این علائم به‌تنهایی به معنای ابتلا به بیماری خودایمنی نیست.
علت دقیق بسیاری از بیماری‌های خودایمنی هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی ممکن است در بروز آن‌ها نقش داشته باشد.
برخی عفونت‌ها، مصرف دخانیات و عوامل محیطی خاص نیز ممکن است در افراد مستعد تأثیرگذار باشند.
بسیاری از بیماری‌های خودایمنی در زنان شایع‌تر هستند، اما مردان و کودکان نیز ممکن است به آن‌ها مبتلا شوند.
این بیماری‌ها مسری نیستند و از طریق تماس معمولی با فرد مبتلا منتقل نمی‌شوند.
تشخیص بیماری معمولاً با بررسی سابقه پزشکی، معاینه و آزمایش‌های متناسب با علائم انجام می‌شود.
پزشک ممکن است آزمایش خون، بررسی آنتی‌بادی‌ها یا تصویربرداری را برای تشخیص دقیق‌تر درخواست کند.
هیچ آزمایش واحدی وجود ندارد که بتواند تمام بیماری‌های خودایمنی را تشخیص دهد.
درمان به نوع بیماری، شدت علائم و میزان آسیب به اندام‌ها بستگی دارد.
داروهای کنترل‌کننده التهاب یا تعدیل‌کننده فعالیت سیستم ایمنی ممکن است برای برخی بیماران تجویز شوند.
در بسیاری از موارد، درمان مناسب به کنترل علائم، کاهش آسیب اندام‌ها و بهبود کیفیت زندگی کمک می‌کند.
پیگیری منظم پزشکی، مصرف دارو طبق دستور پزشک و داشتن سبک زندگی سالم در مدیریت بیماری اهمیت دارند.
در صورت مشاهده علائم پایدار یا غیرعادی، مراجعه به پزشک برای بررسی علت ضروری است؛ تشخیص زودهنگام می‌تواند به شروع به‌موقع درمان کمک کند.