بیماری کبد چرب متابولیک (MASLD)؛ یکی از مهم‌ترین چالش‌های بهداشت جهانی

بیماری کبد چرب متابولیک (Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease یا MASLD) شایع‌ترین بیماری مزمن کبدی در جهان است و در سال‌های اخیر جایگزین اصطلاح «کبد چرب غیرالکلی (NAFLD)» شده است. این تغییر نام با هدف تأکید بر نقش اختلالات متابولیک در ایجاد بیماری انجام شده و به پزشکان کمک می‌کند تا عوامل زمینه‌ای را بهتر شناسایی و مدیریت کنند.

MASLD زمانی رخ می‌دهد که چربی به میزان غیرطبیعی در سلول‌های کبد تجمع پیدا کند و فرد هم‌زمان حداقل یکی از عوامل خطر متابولیک مانند چاقی، دیابت نوع ۲، مقاومت به انسولین، فشار خون بالا یا اختلال چربی خون را داشته باشد. این بیماری معمولاً در مراحل اولیه بدون علامت است و بسیاری از بیماران تنها از طریق آزمایش‌های کبدی یا سونوگرافی از ابتلای خود آگاه می‌شوند.

با پیشرفت بیماری، برخی افراد ممکن است دچار التهاب کبد شوند که این مرحله با عنوان MASH شناخته می‌شود. در صورت عدم درمان، التهاب مداوم می‌تواند به فیبروز، سیروز و حتی سرطان کبد منجر شود. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام و پیگیری درمان از اهمیت بالایی برخوردار است.

براساس مطالعات بین‌المللی، حدود ۳۰ تا ۳۸ درصد بزرگسالان جهان به درجاتی از MASLD مبتلا هستند و انتظار می‌رود با افزایش شیوع چاقی و دیابت، این آمار در سال‌های آینده بیشتر شود. این بیماری اکنون یکی از مهم‌ترین دلایل پیوند کبد در بسیاری از کشورهای جهان محسوب می‌شود.

در حال حاضر، درمان قطعی دارویی برای بیشتر بیماران وجود ندارد و مؤثرترین راهکار، اصلاح سبک زندگی است. کاهش ۷ تا ۱۰ درصدی وزن بدن، انجام حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی در هفته، پیروی از رژیم غذایی سالم مانند رژیم مدیترانه‌ای، کاهش مصرف قندهای ساده، نوشیدنی‌های شیرین و غذاهای فراوری‌شده، نقش مهمی در کنترل بیماری دارند. همچنین کنترل دقیق قند خون، فشار خون و چربی خون از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌کند.

متخصصان گوارش و کبد تأکید می‌کنند که افزایش آگاهی عمومی، غربالگری افراد پرخطر و مداخله زودهنگام می‌تواند بار اقتصادی و درمانی این بیماری را به میزان قابل توجهی کاهش دهد. با توجه به روند رو‌به‌رشد چاقی و دیابت در سراسر جهان، MASLD نه‌تنها یک بیماری کبدی، بلکه یک چالش مهم در حوزه بهداشت جهانی است که نیازمند همکاری پزشکان، سیاست‌گذاران و مردم برای پیشگیری و کنترل آن خواهد بود.