مقالات پزشکی معتبر به قلم پزشکان متخصص؛ برای زندگی سالمتر

پیشدیابت یعنی قند خون بالاتر از حد طبیعی است اما هنوز به آستانهٔ دیابت نرسیده. مهمترین خبر این است که این مرحله برگشتپذیر است — به شرطی که جدی گرفته شود.

شایعترین شکایت در مطب غدد این است: قرص تیروئید میخورم، آزمایشم خوب است، ولی هنوز خستهام. این متن سه دستهٔ علت را از هم جدا میکند: نحوهٔ مصرف، دوز، و علتهای همزمان.

انجمن تیروئید آمریکا در سال ۲۰۲۶ راهنمای تیروئید در بارداری را پس از حدود یک دهه بازنویسی کرد. جهت تغییرات روشن است: درمانِ کمتر و بیمورد، پایشِ دقیقتر، و ید برای همه.

قند ناشتای خوب، تضمین کنترل دیابت نیست. بخش بزرگی از HbA1c را قندِ پس از وعدهها میسازد. این متن میگوید عدد هدف چیست، کی اندازه بگیریم و با نان و برنجِ سفرهٔ ایرانی چه کنیم.

در هفتهٔ سوم لقاح رخ میدهد و توپ کوچکی از سلولها مسیر لولهٔ رحمی تا رحم را طی میکند. بارداری از نظر زیستی شروع شده، اما هیچ تستی هنوز آن را نشان نمیدهد.

در هفتهٔ دوم بدن برای تخمکگذاری آماده میشود. شناختن نشانههای این چند روز، شانس بارداری را بیشتر از هر مکمل و رژیمی بالا میبرد.

تیروئید غدهای کوچک در جلوی گردن است که هورمونهای مهمی برای تنظیم سوختوساز بدن تولید میکند. عملکرد صحیح تیروئید در دوران بارداری برای سلامت مادر و رشد جنین اهمیت زیادی دارد. هورمونهای تیروئید بهویژه برای رشد مغز و سیستم عصبی جنین ضروری هستند. در سهماهه اول، جنین بیشتر هورمون تیروئید مورد نیاز خود را از مادر دریافت میکند.

سن بارداری از اولین روز آخرین قاعدگی شمرده میشود، نه از روز لقاح. یعنی در هفتهٔ اول هنوز بارداری رخ نداده — اما مهمترین کارِ پیشگیرانه همین حالا شروع میشود.

دیابت و فشار خون بالا از مهمترین بیماریهای مزمن در جهان هستند که علاوه بر قلب و کلیه، میتوانند سلامت چشم و بینایی را نیز بهطور جدی تهدید کنند. یکی از مهمترین عوارض چشمی دیابت، رتینوپاتی دیابتی است که در اثر آسیب تدریجی عروق خونی شبکیه ایجاد میشود.

بیماریهای التهابی روده یا IBD گروهی از بیماریهای مزمن و غیرواگیر هستند که موجب التهاب دستگاه گوارش میشوند. دو شکل اصلی این بیماریها، بیماری کرون (Crohn’s disease) و کولیت اولسراتیو (Ulcerative colitis) هستند. در بیماری کرون، التهاب میتواند هر بخش از دستگاه گوارش را درگیر کند، در حالی که کولیت اولسراتیو عمدتاً روده بزرگ و راستروده را تحت تأثیر قرار میدهد.

واکسیناسیون کودکان یکی از مهمترین مداخلات بهداشت عمومی برای پیشگیری از بیماریهای عفونی و کاهش مرگومیر در سراسر جهان است. بر اساس جدیدترین برآورد سازمان جهانی بهداشت (WHO) و یونیسف، پوشش واکسیناسیون کودکان در سال ۲۰۲۵ اندکی افزایش یافته است. در این سال، حدود ۹۰ درصد از نوزادان جهان، معادل نزدیک به ۱۱۶ میلیون کودک، حداقل یک دوز واکسن دیفتری، کزاز و سیاهسرفه (DTP) دریافت کردهاند.

مصرف دخانیات و آلودگی هوا از مهمترین عوامل خطر قابل پیشگیری برای بیماریهای مزمن در جهان هستند. سازمان جهانی بهداشت اعلام میکند که بیماریهای غیرواگیر مانند بیماریهای قلبی، سرطان، بیماریهای مزمن تنفسی و دیابت، بخش بزرگی از مرگومیرهای جهان را تشکیل میدهند.